- HAYDİ KARAMAN!
- YAŞAR EVCEN’E SELAM, TABELA KİRLİLİĞİNE DEVAM.
- KARAMAN BELEDİYE MECLİSİNİN CHPLİ ÜYELERİ EVCEN, DEMİR VE IRGAT TÜRKÇEYİ BOZAN VE YOZLAŞTIRAN TABELALARA KARŞI YAPTIRIM UYGULANMASI İÇİN YAZILI ÖNERGE VERMİŞ…
Karaman Belediye Meclisinin CHP’li üyeleri Paşa Evcen, Mustafa Bülent Demir ve Onur Irgat, Türkçeyi bozan veya yozlaştıran iş yerlerine ait tabelalarla ilgili olarak bir girişimde bulunmuşlar. Evcen, Demir ve Irgat, Belediye Meclisinin 17 Mayıs 2021 tarihli olağan toplantısında, “Türkçe Yılı“na vurgu yaparak, tabela, afiş, pano ve benzerlerinin Türkçeye uygun düzenlenmesi için yazılı önerge vermişler.
CHP’li üyelerin bu girişimini Karaman’da kim duydu, kim haber yaptı, kim makale yazdı? Karaman’da, Mehmet Bey’in diyarında, üstelik Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın genelgesi ile 2021’in Türkçe yılı ilan edilmesine rağmen, kısaca “Türkçe tabela” için atılan bu adım, toplantının yapıldığı salonda ve belediye meclisinin karar defterinde kalmış olmalı. Bu makaleyi yazarken, öğrenilmiş geçmiş kipini kullandığımı fark etmiş olmalısınız. Çünkü bu yazının içeriğiyle ilgili bilgiye tesadüfen ulaştım. Medyada haberini bile görmedim.
CHP’li Meclis üyeleri yaptıkları işin duyulmasından mı çekinmişler? Onlar da susmanın, ses çıkarmamanın Karaman’da en makbul davranış olduğuna mı inanmışlar? CHP’nin Karaman’da “duymazlıktan gelen” numarasına yattığını biliyorum ama yaptıkları işi “duyurmama aşamasına” ulaşabileceklerine ihtimal veremiyorum. Siyasi parti temsilcilerinin, her konuya duyarlı olma, halkla iletişim kurma, önerilerini vatandaşlara duyurma misyonları vardır. Türkçe tabela önergesinin sesi, sedası çıkmadı. Belki bu nedenledir, önergeyi kimse söz konusu etmedi. (Benim kaynak olarak kullandığım önerge metninde Türkçe yazım ve anlam bozuklukları vardı. Kimden kaynaklı olduğu hakkında bir tahmin yapmak istemem).
Karaman’da Türkçe tabela konusu kadar aşınmış, tekrar tekrar pişirilip servis edilmiş bir başka olay hatırlamıyorum. Yalama olmuş denilse yeridir. Sözüm CHP’li belediye meclis üyelerine değil. Onlar güzel ve doğru bir iş yaptıklarına inanıyorlar. Ben de onları gönülden destekliyorum. Duyguları, düşünceleri, niyetleri halis. Karaman’da tabelalardaki Türkçe özensizliğine kayıtsız kalamadıkları için sorunu, kendilerinin de yer aldığı meclise taşımaya karar vermişler.
Önce bir hakkı teslim edelim. Bu konu ikide bir öne sürülüyor. Bilenler susuyor, bilmeyenler atıyor. Karaman’da tabela konusu, 27 yıl önce çözüme kavuşturuldu. Yaşar Evcen’in belediye başkanlığı döneminde, “Türkçenin Başkenti Karaman” sloganı benimsendi ve Belediye Meclisi, mağaza ve iş yerlerine yabancı isim konulmaması, yabancı menşeli ürünlerle yabancı markaların bayilikleri hariç olmak üzere tabelaların standarta kavuşturulması için önerge verdi, Belediye Encümeni de bu kararı kabul etti.
Yıl 1994’tü, Karaman Belediyesi, bu kararı 1929 tarihli Zabıta Nizamnamesinden bulup çıkarmış, yürürlüğe koymuştu. Yaşar Evcen hayatta, olayları onun kadar derinliğine aktaracak başka biri yoktur sanırım. Kendisini ziyaret ederek, yarım saat bile olsa görüşen medya mensubu olayı ayrıntısıyla yazabilir. Karaman için hayırlı bir iş yapmış olur. Nerede? Boş baraja ekilen ekinlerden bile haberi olmayan bir medya… Getirisi yok, niye vakit harcasın? Sosyal medyanın at sinekleri ise daha büyük işlerin peşinde… Onlar dünyaya düzen verme, iktidarı topa tutma derdinde.
Bir de herkese şirin görünmek zorunda olanlar var. Kolay mı? Mavi boncuk dağıtmayı hafife almayın!.. Karaman’da işler tıkırında… İşleri idare edenler süper… Vatandaştan hiç şikayet duydunuz mu? Her şey güllük gülistanlık. Şirinlik yapılmasın mı? Yüz yüze bakılan insanlar. Eleştiri bize göre değil…
Dönelim 1994’e… O yıllarda esnafın büyük bölümü kararı hem alkışladı hem gereğini yerine getirdi. Mağazalar ve iş yerleri Türkçe isimler seçip, tabela ve panolarını Türkçe kelimelerle renklendirmeyi tercih etti. Bu tercihte bulunan esnafa tabela vergisinde indirim sağlandı. Ama şehir esnafı ve halk vergi indirimi için değil, Türkçe duyarlılığı ile belediyenin bu kararına saygı duydu.
Karaman Belediyesi’nin bu uygulaması Türkiye’de bir ilkti. İlk olması nedeniyle birçok belediye tarafından benimsendi ve başka illerde de aynı uygulama yürürlüğe girdi. Daha sonraki yıllarda neler yaşandı bilmiyorum. Ama 731. Türk Dil Bayramı‘nın kutlandığı 2008’in Mayıs ayına gelindiğinde belediye başkanlığı koltuğunda Ali Kantürk vardı. Karaman o yıllarda bir ivme yakalamış, tanıtım atağına geçmişti. Başarının sahibi çok olur. Karaman’ın o yıllardaki başarısı da hâlâ paylaşılamamıştır. Emeği geçen herkesten Allah razı olsun. Keşke bugün de aynı ivme yakalansa da herkes başarının mimarının kendisi olduğuna inansa. Bizler de hepsini alkışlasak. TBMM’nin himayesine girildiği yıllar…
Tarih, 18 Mayıs 2008. Türkiye’nin en çok okunan yazarlarından Yavuz Donat, o yılların en çok tiraja sahip gazetesi Sabah’taki köşesini Karaman’a ayırmış, şunları yazmış:
Eğer bir gün Karaman’a yolunuz düşerse, belediyeye ait tüm araçların üstünde bu yazıyı göreceksiniz. Belediyeye ait olmayan pek çok kamyonda, otobüste de görebilirsiniz. Hatta bazı özel araçlarda.
“Kimliğimiz Türkçe’miz, şehrimiz tertemiz” yazısını.
Karaman Belediye Başkanı Ali Kantürk:
– Temizlik derken sadece cadde ve sokakların temizliğini değil, dilimizin temizliğini de kastediyoruz.
Karaman’da iş yeri tabelalarında “yabancı kelime yok.”
Başkanın söylemiyle “tabelalar tertemiz.”
*
5-13 Mayıs arasında “Karaman-731’inci Türk Dil Bayramı” kutlandı.
Kutlamalar sırasında Türk Dil Kurumu Başkanı Prof. Dr. Şükrü Haluk Akalın “bütün belediyelere” bir çağrıda bulundu:
Karaman’ın yaptığını yapın. Tam yapamasanız bile, elinizden gelen gayreti gösterin.
“Karaman ne yaptı” diyecek olursanız.
– Belediye Meclisi karar aldı… Yeni bir işyeri açılacaksa, tabelasında yabancı kelime olmayacak.
– Tabelasında yabancı kelime bulunan eski iş yerlerinin sahipleri ile görüşülecek.
Görüşme “rica görüşmesi.”
Belediye Başkanı’nın ricası:
– Mümkünse yabancı kelimeyi atsanız… Türkçe isim kullansanız.
Karaman esnafının yanıtı:
– Baş üstüne.
Belediye Başkanı Ali Kantürk’ü kutladık. Dedi ki:
– Asfalt bozulabilir… Veya kaldırım… Nasıl olsa düzeltiriz… Yenisini yaparız… Ama ya dilimiz bozulursa?
Karaman “her türlü temizliğiyle” örnek alınacak bir kent.
Şimdi de bir sonraki döneme gelelim. Bu kez örneğimiz Cumhuriyet gazetesinden. 22 Kasım 2011 tarihinde şu habere yer verilmiş:
Yabancı kelimeye yüksek tabela vergisi
Karamanoğlu Mehmet Bey’in ünlü dil fermanını yüzlerce yıl önce yayımladığı Karaman’da, Belediye Meclisinin aldığı bir kararla tabelası Türkçe olmayan iş yerlerinden tabela vergisinin yüzde 100 zamlı alınacağı bildirildi.
Karaman Belediye Başkanı Kamil Uğurlu, Karamanoğlu Mehmet Bey’in ünlü dil fermanını yüzlerce yıl önce Karaman’da yayımladığını ve bu yüzden Karaman’ın Türk dilinin gelişmesi ve korunması yönünde farklı bir misyonunun olduğunu belirtti.
Bu misyonun bir gereği olarak Karaman’da onlarca yıldır Türk dilinin korunması ve gelişmesi ile ilgili ilmi çalışmalar yapıldığını ifade eden Uğurlu, şunları kaydetti:
”Kasım ayı toplantısında Belediye Meclisimiz iktidarıyla, muhalefetiyle son derece ilginç ve tarihi bir karar aldı. Bilindiği gibi geçtiğimiz senelerde Karaman Belediyesi levhaların Türkçeleştirilmesi ile ilgili bir karar almıştı. Bu karar gereğince isimleri Türkçe olmayan iş yerlerine ruhsat verilmiyordu. Son olarak da bu kararın daha iyi uygulanabilmesi için Meclisimiz oy birliği ile yeni bir karar aldı. Belediyemize bir yetki verdi. Biz bundan sonra Karaman’daki levhaların tamamının Türkçe olmasını istiyoruz. Şimdi Türkçe tabelalara normal vergi, yabancı isimle olan tabelalara da yüzde 100 zamlı vergi uygulayacağız.”
Alınan bu Meclis kararı ile bir bakıma iş yeri sahiplerinin iş yeri levhalarını Türkçe yapmaları konusunda teşvik ettiklerini vurgulayan Uğurlu, ”Bazı markalar var ki tescilli marka veya kişi iş yerini seneler önce açmış. Buralara bir yaptırım uygulayamıyoruz. Fakat bu kararla fazla tabela vergisi ödemeyi göze almayanların levhalarını Türkçeleştirme yoluna gideceklerini umuyoruz” dedi.
Uzatmanın anlamı yok. Türkçe verimli bir alan. Samimiyetle bu işe sarılanlar olduğu gibi istismarı da çok kolay. Kâmil Uğurlu hayatta. Alınan kararı en iyi anlatacak kişidir. Türkçeyi hem çok güzel konuşur hem çok güzel yazar. Yaşar Evcen’in icraatını taçlandıran adamdır Kâmil Uğurlu. Taş taş üstüne koyana teşekkür borçluyuz.
Dört beş cümlelik bir paragrafta yazım kurallarına aykırı en az üç dört yanlış yapıp, bunun farkına bile varmayan, üstelik Türkçe üzerine başkalarına yol gösterici yazı yazmaya cüret edenler bile tabela konusuna az mı el attılar? Türkçe sevdalıları onları tanır. Daha ilk satırlarından bellidir ne oldukları.
Karaman Belediyesi’nin iş yeri isimleri ve tabela vergileri konusunda aldığı kararlar var. Bu kararlar yürürlükten kalkmış mı? Belediye yönetimleri bu kararlardan habersiz olabilir mi? Habersizlerse yazık, çok yazık. Görünen o ki bu kararlar askıya alınmış, iş oluruna bırakılmış, esnafla temas kurulmamış.
CHP Meclis üyeleri Paşa EVCEN, Mustafa Bülent DEMİR ve Onur IRGAT tarafından verilen önergede, 2021 yılının Türk dili ve kültürünün en önemli isimlerinden Yunus Emre’nin vefatının 700. yıl dönümünde, UNESCO tarafından anılma ve kutlama yıl dönümleri arasına alındığına ve 30 Ocak 2021 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan genelge ile 2021 yılının Cumhurbaşkanlığı tarafından “Yunus Emre ve Türkçe Yılı” olarak ilan edildiğine dikkat çekilmiş.
Yazılı önergede, şu görüşler dile getirilmiş:
Bundan tam 744 yıl önce, 13 Mayıs 1277’de “Bu günden sonra hiç kimse sarayda, divanda, meclislerde ve seyranda Türk dilinden başka dil kullanmaya” diyerek Anadolu’da Türkçemizin resmi dil olarak kabul edilmesini sağlayan Karamanoğlu Mehmet Bey‘ i, Türkçenin varlığını koruması, yaşaması, bir edebiyat ve kültür dili olup gelişmesi yolunda çaba sarf etmiş büyük şairlerin başında gelen, “Gelin tanış olalım / İşi kolay kılalım / Sevelim sevilelim” diyerek insanları sevgi, hoşgörü ve birliğe çağıran Yunus Emre‘ yi, “Türk milletinin dili Türkçedir. Türk dili dünyada en güzel, en zengin ve en kolay olabilecek bir dildir. Onun için her Türk, dilini çok sever ve onu yüceltmek için çalışır. Türk dili Türk milleti için kutsal bir hazinedir. Çünkü Türk milleti geçirdiği sayısız felaketler içinde ahlâkının, geleneklerinin, hatıralarının, çıkarlarının, kısaca bugün kendi milliyetini yapan her şeyin dili sayesinde korunduğunu görüyor. Türk dili Türk milletinin kalbidir, zihnidir” diyen ve Türk dili konusunda önemli çalışmalara imza atan Türkiye Cumhuriyetinin kurucusu ulu önderimiz Gazi Mustafa Kemal Atatürk‘ü saygı ile anıyoruz.
“Dünyanın en zengin dillerinden biri ve milli kimliğimizin ana unsuru olan Türkçemizi korumak, yaşatmak, gelecek nesillere güçlü bir şekilde aktarmak, Türk dilini yabancı diller boyunduruğundan kurtarmak toplumun bütun kesimleri olarak görevimizdir. Bu kapsamda Belediye Meclisi olarak da adım atmamız ve duyarlılık oluşturmamız gerekmektedir.” vurgusu yapılan önergede, 5393 Sayılı Belediye Kanunu’nun l5. Maddesinin (n) bendinde reklam panoları ve tanıtıcı tabelalar konusunda standartlar getirmenin yetki ve imtiyazının belediyelere verildiği hatırlatılmış.
Önergede, talep edilen konular şöyle belirtilmiş:
“Türkçemizin daha etkin, daha düzgün, daha bilinçli kullanılması ve kentimizde tabela kirliliğine son verilmesi amaçlı olarak tescilli markalar ve tescilli ticaret unvanları hariç olmak üzere her türlü ilan, reklam ve tanıtım amacıyla konulan pano, levha, tabela, afiş ve benzerlerinde Türk dilinin ve Türkçe kelimelerin kullanılması mecburi olması ve her türlü ilan, reklam ve tanıtım amacıyla konulan pano, levha, tabela, afiş ve benzerlerinde ticari markalar ve tescilli isimler dışında yabancı dilde olanlardan tabela vergisinin iki katı olarak alınmasını ve bu uygulamanın somutlaştırılarak denetimler yapılmasını talep ederiz.“
Önergede, “Amacımız” başlıklı bölümde ise şu ifadeler yer almış:
–Yabancı özentiliğini ortadan kaldırmak ve özümüze dönmek,
–Görüntü kirliliğine neden olan Türkçeyi bozan, yozlaştıran, yabancı özentisi reklam tabelalarından kurtarmak,
–Türk alfabesindeki 29 harf içinde yer almayan harfler ile Türk dilinin temel kurallarına aykırı sözcüklerin kullanılmaması,
–Türkçenin daha etkin ve düzgün kullanılmasını sağlamak amacı ile Türkçe kelimelerle yazılmış tabelaların kullanılmasını teşvik etmektir.
–İnanıyoruz ki alınan bu kararla; iş yeri isimleri Türkçe olmayan esnafımız da Türkçe tabela noktasında hassasiyet gösterip dönüşüm yaparak Türkçemize sahip çıkacaklardır. Önergemizin meclis gruplarınca da anlaşılıp destekleneceğini umut eder; Türk dilinin başkenti Karaman‘daki hemşehrilerimizin, milletimizin 744. Türk Dil Bayramını kutlarız.
CHP Meclis üyeleri Paşa EVCEN, Mustafa Bülent DEMİR, Onur IRGAT’ın vermiş olduğu yazılı önergenin gündeme alınmasına oy birliğiyle karar verilmiş.
Diyelim ki bir karar daha alındı. Uygulanacak mı? Keşke. Kâmil Uğurlu‘yu unutmuş olmalarını anlayışla karşılarım ama Yaşar Evcen‘i unutmuş olmaları çok acı. Yine de Evcen, Demir ve Irgat’a teşekkürler. Türkçe tabela konusunu bir kez daha gündeme getirdikleri için üçünü de tebrik ediyorum.
Şimdi sıra vatandaşta; Haydi Karaman! Bu önergeyi bir sivil toplum kuruluşu sahiplenip halkın imzasına açmalı. “Karaman Türkçenin başkenti, Türkçe tabela istiyoruz” başlıklı bir kampanyaya imza vermeyen çıkar mı? İmza kampanyasına esnaftan başlanılmasını öneririm. Bakalım, Karaman’da bu işi üstlenecek STK var mıymış?
Biz, keşif üstüne keşif yapmayı severiz. Aynı şeyi, farklı bir zaman diliminde tekrarlamak sadece politikacının değil bir çok meslek mensubunun da başvurduğu yöntemdir. Ama ne olur, şu tabela konusu artık mutlu sona ersin. İki de ısıtılıp ısıtılıp halkın önüne servis edilmesin.
Ahmet Tek