Vay Haline!
Yeni okudum; Yapay zekânın gözünden “81 il insan olsaydı nasıl görünürdü?” başlıklı bir yazı hazırlamışlar. Hem başlık hem konu ilginç geldi.
Yapay zeka, Türkiye’nin 81 ilini kültürü ve doğasıyla harmanlayıp insana dönüştürmüş. Memleketin ruhunu yansıtan fotoğraflar oluşturmuş.
Yaşadığım yer Ankara, önce buraya baktığımı sanmayın. Önceliğim Karaman oldu.
Yapay zekâ Karaman’ı, görkemli bir kale ve tarihi eserlerle donatılmış mamur ve tarihi bir şehir önünde, elinde Karamanoğlu Mehmet Bey’in Türkçe fermanı bulunan orta yaşta, sakallı, üzerinde el dokuması yün kumaştan motifli mintan bulunan güngörmüş, mütebessim ve olgun bir erkek olarak tasvir etmiş.
Kale eteğindeki tarihi evler restorasyondan geçmiş. Vakit, akşam saatleri… Bazı evlerin ışıkları yanmış. Havada kara bulutlar; ister kasvetli bir hava diye yorumlayın, ister gün batımı görüntüsü… Ben yağmurun habercisi olarak baktım.
Fermanı tutan kişinin boynunda birkaç farklı kolye var. Bir de madalyon. “D” harfli madalyona anlam veremedim. “L” harfi olsa şehrin eski adı Larende, “M” harfi olsa Karamanoğlu Mehmet Bey’i simgeliyor derdim. “D” hakkında fikir yürütemedim.
Fermanı tutan kişinin arkasında kalan masaya ise yazı malzemeleri konulmuş: Divit, hokka, kamış uçları ve kağıtlar.
Yapay zekanın çizdiği görsele göre, Karaman ‘Türk Dili’nin başkenti. Aynı zamanda, güzel bir kaleye, zengin geçmişe, ışıltılı bir görüntüye sahip. Tarihi evleri onarılmış, mimarisi düzgün, eğitimli insanları var.
Yapay zekâ, elma, buğday ve bisküviyi unutsa da Karaman’ı harika betimlemiş.
Bundan sonra okuyacağınız bölüm, görsel zekâdan olacak(!)
Karaman’ın simgesi Ongun kuşudur. Bu kuşu kanat açmış, başı sağ tarafa bakan doğan olarak nitelendirenler olmuş. Karamanoğlu Beyliği ongunlu gümüş paralar bile bastırmış.
Karaman Müzesi’nde, pişmiş topraktan yapılmış Ongun kuşu gördüm. Müzede sergilenen esere ilişkin plakette şunlar yazılı:
“1982 YILINDA HİSAR MAHALLESİNDE BULUNAN KARAMAN BEYLİĞİ DEVRİNE AİT ÜZERİNDE OĞUZ BOYLARININ ALTI KÖŞELİ YILDIZ İLE KARAMANOĞULLARININ ONGUN’U OLAN KUTSAL KUŞ’UN YER ALDIĞI PİŞMİŞ TOPRAK PAYZA”
Uzun yıllardır iş merkezi olarak kullanılan Kirişçi Mahallesi, Türk Dili Caddesi’ndeki belediye binasının girişine, inşa edildiği dönemde, bakırdan Ongun rölyefi yaptırılmış. Ongun rölyefini yapan sanatçı Murat Alkan. Murat Alkan şimdilerde İzmir’de yaşıyor. (İleride Ongun rölyefinin yapım öyküsünü de yazacağım.)
Ongun kuşlu bakır rölyef yerinde yok. İş yerinin içine alınmış olabileceği düşüncesiyle her yere baktım. Maalesef yok. Göremediğim gibi nereye gittiğini de öğrenemedim.
Binanın dışına köpük mü, sert plastik mi, alçı mı olduğunu bilemediğim bir malzemeden Ongun kabartmaları yaptırılmış. Bir büyük tepsi kadar varlar. Bina dış cephesi yenilenirken yapılmış.
Kabartmalardan birinin yarısı kopmuş. Kuyruğu ve bir bacağı yok. Anlayacağınız can çekişiyor. Bir diğeri ise birkaç yerinden çatlamış. Bugün yarın parçalanacak durumda.
Karaman’da en çok işçi çalıştırılan kuruluşlardan biri ve sık sık gündeme gelen Ongun A.Ş’nin adı da bu kuştan gelme.
Türk Dil Bayramı ve Yunus Emre’yi Anma Programı nedeniyle Ongun figürlerinin bakımının yapılacağını ummuştum ama ya görmediler ya önemsemediler.
Çatlayan sadece Ongun kabartması olsa yine üzülürdüm ama bir ev var ki, görünce “Bu kadar da olmaz” dedirtti. Hangi ev mi, nerede mi? Bir sonraki yazıda inşallah.