Karadağ’da yılkı atlarını görmediyseniz bile orada yaşadıklarını duymuş, görüntülerini izlemişsinizdir. Ama Karadağ’da yılkı atlarına yakın sayıda Anadolu yaban koyunu yaşadığını bilen, duyan ve gören çok azdır.
Anadolu yaban koyunu, nesli tükenme tehlikesi altında bulunan bir türdü. Sadece ülkemizde ve Konya Bozdağ civarındaki bozkır ekosistemlerinde, bin, bin yedi yüz metre yükseklikteki taşlık, kayalık alanlarda yaşıyordu. Altmış yıl önce sayıları otuza kadar düşmüştü.
Şimdi sadece Karadağ’daki Anadolu yaban koyunlarının sayısı neredeyse yılkı atları kadar oldu. (Anadolu yaban koyunlarının Karadağ’a naklinde ve türün devamının sağlanmasında bir Karamanlı hemşehrimizin olduğunu bilmenizi isterim. Mustafa Akıncıoğlu, Milli Parklar, Av ve Yaban Hayatı Genel Müdürlüğü yapmış bir doğa sever, Karaman sevdalısı. Mustafa Akıncıoğlu’nu ayrı bir yazıda tanıtmaya çalışacağım )
Karaman’la özdeşleşen “Karaman’ın koyunu sonra çıkar oyunu” deyimindeki koyundan farklı bir tür, Anadolu yaban koyunu. Anadolu yaban koyunu (Ovis gmelinii anatolica), dünyada sadece Türkiye’ye özgü bir tür.
Şimdilik şu kadarını belirtmek gerekir: Koruma çalışmalarıyla yaban koyunları Konya Bozdağ’dan Ankara Nallıhan, Afyonkarahisar Şuhut, Eskişehir Sivrihisar ve Karaman Karadağ bölgelerine nakledildiler.
Yaban koyunları Karadağ’ı çok sevdiler. Hem öylesine uyum sağladılar ki, sayıları yıldan yıla artıyor. Karaman Doğa Koruma ve Milli Parklar Müdürlüğü görev sahasında yer alan “Karadağ Yaban Koyunu Yerleştirme Sahasında” 2025 yılı verilerine göre, 64 erkek, 139 dişi ve 23 adet kuzu olmak üzere toplam 226 adet yaban koyunu var.
Yaban koyunları bir süre önce yavrulamaya başladı. Bu yıl yağmur bol yağdı, otlar çoğaldı. Yem ve su bulmakta zorlanmadıkları için strese girmeyen yaban koyunlarının bu yıl yavrularının çok olması bekleniyor.
Karadağ Yaban Koyunu Yerleştirme Sahasındaki bireylerden 2 erkek ve 2 dişi yaban koyununda GPS tasma takılı olup koyunların Karadağ’daki günlük hareketleri izlenebiliyor.
Anadolu yaban koyununun baş ve boyun bölgesi yaz mevsiminde pas kırmızısı kahverenginde, kışın ise grimsi kahverenginde oluyor. Erkeklerde göğüsün ön bölgesinde siyah bir yele oluşuyor.
Her yıl mayıs-haziran aylarında kış kılları dökülerek yaz kılları çıkıyor. Erkekler boynuzlu, dişiler boynuzsuz. Yaban koyunu erkeklerinde 6 yaşından sonra sırttan her iki yanda karın boşluğuna uzanan heybe tabir edilen beyaz renk oluşumu gözlenir.
Yaban koyunları 1,5 yaşında cinsel olgunluğa ulaşıyor. Ergin bir yaban koyununda dişiler 45-50 kg, erkekler 60-80 kg ağırlıkta. Kasım-Aralık ayları çiftleşme dönemi. Mayıs ayında doğum yapıyorlar. Kızgınlık dönemi dışında erişkin erkek ve dişiler ayrı gruplar halinde diğer bireyler ise karışık gruplar halinde yaşıyor.
Yaban koyunları Karadağ’da yaklaşık 100 civarında bitki türü ile besleniyor. Yaban koyunları sabahın erken saatlerinde ve akşam vakitlerinde beslenmeye çıkıyor. Sıcaklıkların fazla olduğu günlerde fazla hareket etmiyorlar.
Karışık gruplarda en yaşlı dişi birey sürü lideri oluyor. Erkek gruplarda ise en yaşlı erkek sürü lideri. Yaban koyunları gruplarında herhangi bir tehlike anında sürüye haber verecek artçı ve yancı genç erkek ve dişi bireyler bir ıslık sesi çıkararak sürü lider eşliğinde güvenli bir bölgeye sevk ediliyor.
Karadağ bu yıl yemyeşil. Mayıs ortalarında, yaban koyunlarının yavrulama döneminde Karadağ’a gittim. Su sıkıntısı yok, otlar diz boyu. Hatta koyaklarda yarım metreden fazla kar vardı.
Karadağ hep yılkı atlarıyla gündeme geliyor. Oysa Karadağ’ın en özel türü Anadolu yaban koyunudur. Anadolu yaban koyunu, evrenin Karaman’daki canlı emanetidir. Türün devamı için yetkililer yaban koyunlarına ihtimam gösteriyor.
Anadolu yaban koyunu nesli tehlike altında olduğu için koruma altında tutulan ve avlanması kesinlikle yasak olan türlerin başında geliyor.
Anadolu yaban koyunu vurmanın cezası Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından belirlenmiş. Tam 8 milyon 700 bin lira tazminat bedeli alınıyor.
Bununla da bitmiyor; Ayrıca Merkez Av Komisyonu kararlarına ve Kara Avcılığı Kanunu’na muhalefet sebebiyle idari para cezaları ve 2 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası var.
Not: Karaman Doğa Koruma ve Milli Parklar (DKMP) Müdürlüğüne, Konya Bölge Müdürlüğünden Orman Mühendisi Yılmaz Çavuşoğlu atandı. Daha önce aynı göreve vekalet eden Mustafa Alkan, Antalya Bölge Müdürlüğüne uzman olarak atandı.
alt=”Bu Güzel Hayvanlar Karadağ’da Yaşıyor”>alt=”Bu Güzel Hayvanlar Karadağ’da Yaşıyor”>alt=”Bu Güzel Hayvanlar Karadağ’da Yaşıyor”>alt=”Bu Güzel Hayvanlar Karadağ’da Yaşıyor”>alt=”Bu Güzel Hayvanlar Karadağ’da Yaşıyor”>alt=”Bu Güzel Hayvanlar Karadağ’da Yaşıyor”>