KMÜ’nün Hocası, Türkçenin Başkentinden TDK Bilim Kurulu Asil Üyeliğine Seçildi
“Türkçenin başkenti Karaman” sözünü her duyduğumda üzülür, bir de söyleyenin yazılarına ve ağzına yakışmadığını görünce sinirlenirdim. Bu slogan ne hikmetse, sosyal ortamlarda içeriksiz sözleri güzel zannederek kopyalayan ve çok önemli bir görevi yerine getirmiş gibi gerinen tiplerin ağzında sakıza dönmüştü. Bu tipler, “Bir lâfa bakarım lâf mı diye, bir de söyleyene bakarım adam mı diye” paylaşımda bulunan ve bu sözün Hz. Mevlâna’ya ait olduğunu yazacak kadar ileri gidebiliyordu.
“Türkçenin başkenti Karaman” sözünü her duyduğumda bir de aklıma, Ziya Paşa’nın “”Ayinesi iştir kişinin lâfa bakılmaz / Şahsın görünür rütbe-i aklı eserinde.” (İnsanın aynası işidir, lâfa bakılmaz; bir kişinin aklının seviyesi, yaptığı işte görünür.) dizesi gelirdi. Türkçe yazım kuralından habersiz, yazdığı her cümlede tashih gereken kişilerin, Karaman’ı Türkçenin başkenti olarak takdim etmelerine tahammül edemezdim. Hem kekeme hem geveze misali…
Şimdi bu sözü göğsünü gere gere söyleyebilecek bir hemşehrimiz var. Şimdi o sözü temsil etmek üzere bu yetkin isim Ankara’ya çağrıldı. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölüm Başkanı Prof. Dr. İdris Nebi Uysal, Türk Dil Kurumu (TDK) Bilim Kurulu Asil Üyeliğine seçildi.
Bu önemli görev Karaman merkezi için bir ilktir. İlkokulu Gazi Mustafa Kemal’de Ortaokulu Anafartalar’da bitirmiş olan İdris Nebi Uysal Hoca, bizlerin gurur duyacağı bir görevde Karaman’ı temsil edecek. KMÜ Edebiyat Fakültesi Bölüm Başkanı Prof. Dr. İdris Nebi Uysal, Türk Dil Kurumu Başkan Vekili Prof. Dr. Osman Mert’in imzasıyla, 1932’de Atatürk’ün talimatıyla kuurlan Türk Dil Kurumu Bilim Kuruluna seçildi.
TDK’nın duyurusunda şu ifadelere yer verildi:
“Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Teşkilat ve Görevleri hakkında 664 Sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin 13. Maddesi ile Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu, Asil, Şeref ve Haberleşme Yönetmenliğinin 6. Maddesine istinaden 13.11.2023 tarihli ve 867/05 sayılı Yönetim Kurulu Kararı ile Üniversiteniz Edebiyat Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. İdris Nebi Uysal Türk Dil Kurumu (TDK) Bilim Kurulu Asil Üyeliğine seçilmiştir.”
Bu habere öyle sevindim, öyle sevindim ki! Nasıl sevinmem; İdris Nebi Hoca, Türkçe hassasiyetiyle tanıdığım ve Türkçe üzerine uyarı yazılarıyla bu işe gönül veren bir dost. Karaman’da bir gazetede “Dersimiz Türkçe” başlığıyla bir süredir çok kıymetli değerlendirmelerde bulunuyor. İlgiyle takip ettiğim yazılarının çok kıymetli olduğunu belirtmek isterim.
İdris Nebi Uysal Hocamızın bu göreve layık görülmesi KMÜ adına da önemli bir kazanımdır. “Karaman’ın bu işten kazancı ne olacaktır?” diyerek, bu görevin ciddiyetini ve sorumluluğunu fark edemeyen, küçümsemeye yeltenenler bile olabilir. Bunlara kulak asmayın. Karaman için en önemli kazanım, Türkçenin başkenti’nden bir temsilcinin TDK Bilim Kurulu Asil Üyeliğine seçilmesidir. Onursal ve işlevsel bir görevlendirmedir.
Yaklaşık 30 bilim insanının yer aldığı Bilim Kurulu yılın belirli dönemlerinde düzenli olarak toplanıyor. Kurul üyeleri ayrıca Bilim ve Uygulama Kolları (Dil Bilimi ve Dil Bilgisi Kolu, Sözlük Kolu gibi), Komisyonlar ve Yazı Kurullarında görev alıyor. Türk Dil Kurumunun yıllık çalışma programının ve çalışma takviminin Başkanlık makamına sunulması da Kurul’un asli görevleri arasında bulunuyor.
Kurul’un görev dağılımı 26 Kasım Pazar günü Cumhurbaşkanlığı Millet Kütüphanesinde yapılacak toplantıyla belli olacak.
Prof. Dr. İdris Nebi Uysal Kimdir:
1978 yılında Karaman’da doğdu. İlk (Gazi Mustafa Kemal) ve ortaokulu (Anafartalar) Karaman’da, liseyi Konya’da bitirdi. 2000 yılında Denizli Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümünden mezun oldu.
Bir süre İstanbul ve Denizli’de Millî Eğitim Bakanlığına bağlı okullarda öğretmenlik yaptı. 2009 yılı Kasım’ından itibaren Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesinde çalışmaya başladı. 2015 yılında doçent, 2020’de profesör oldu. Bu üniversitede dekan yardımcılığı, enstitü müdürlüğü ve dekanlık görevlerinde bulundu. Hâlen Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölüm Başkanlığı görevini sürdürmektedir. Bununla birlikte TÜBİTAK, MEVKA, Talim Terbiye Kurulu Başkanlığı gibi kurumlarda kurul üyesi, panelist ve danışman olarak görev almaktadır.
Uysal’ın uluslararası dergilerde yayımlanmış makaleleri, ulusal ve uluslararası yayınevlerince yayımlanmış kitap ve kitap bölümleri bulunmaktadır.
Ayrıca çeşitli edebiyat, sanat ve şehir dergilerinde yayımlanmış makaleleri vardır. Karaman İli Ağızları ve Anadolu Ağızları Arasındaki Yeri, Yunus Emre Divanı Karaman Nüshası, Ahmet Mithat Efendi Üss-i İnkılap, Ahmet Mithat Efendi Zübdetü’l-Hakâyık, Yunus Emre Divanı’ndan Seçmeler, XX. Yüzyıl Başlarında Çağatay Türkçesiyle Yazılmış Bir Tıp Metni Tabibçılık, Türk Şiirinde Yunus Emre, adında telif, aktarma ve seçki niteliğinde eserleri; Türkçe, Eski Anadolu Türkçesi, Yunus Emre, sözlük bilimi, şehir ve dil konularında yayımlanmış makaleleri vardır. Bu çalışmalar; Türk Dili, Hece, Edebiyat Ortamı, Dil ve Edebiyat, Karabatak, Mahalle Mektebi, İmaret, Yenişafak, Yenişafak Kitap, karamangundem.com, insaniyet.net, maarifinsesi.com gibi gazete, dergi ve sitelerde yayımlanmıştır.
Lisans Düzeyinde Verdiği Dersler: Türkiye Türkçesi, Türkiye Türkçesi Ağızları, Eski Anadolu Türkçesi, Karahanlı-Harezm Türkçesi.
Lisansüstü Düzeyde Verdiği Dersler: Türk Dilinin Kaynakları, Osmanlı Türkçesi Metin İncelemeleri, Sözlük Bilimi.