Mübarek Ramazan ayına bir hafta kaldı. Müminler 13 Nisan Salı günü ilk oruçlarını tutacak. Ramazan ayı, birkaç yıldır ilkbaharın en güzel günleriyle geldi, birkaç yıl daha ilkbahara yoldaşlık edecek.
18 yaşıma kadar Ramazan’ı Karaman’da yaşadım. Kış, ilkbahar, yaz ve sonbahar günlerinde gelen oruçları buyur ettim. Allah ömür ve sağlık verdi, aynı mevsimlerin aynı aylarında yeniden Ramazan’ı yaşamak kısmet oldu.
Karaman ve Ramazan kafiyeli iki kelime. Kelimelerdeki ses uyumu, kelimelerin birbirleriyle yakınlığında da vardır. Ramazan’ın en iyi ağırlandığı yerleşim yerlerinden biridir Karaman.
İftarlar, ikramlar, teravihler, hatimler, yardımlar Ramazan’ın Karaman’da yeşerttiği manevi iklimin en çok bilinen bereketidir. İnşallah bu yıl da bereketiyle gelir.
Uzun yıllar yıllık izinlerimin 10-15 günlük bölümünü Ramazan aylarında kullandım. Ramazanları Türkiye’nin değişik il ve ilçelerinde geçirmeyi seviyordum. Bir Ramazan’da Van, birinde Urfa, birinde Erzurum, Afyon, Bolu, Edirne vb. şehirlerde kaldım. Şimdi salgın var, Ankara’dan çıkmayı düşünmüyorum.
JET İMAMLARIMIZI HAYIRLA YÂD ETSEK
Karaman ramazanlarını anlatacak yazılar yazılsa, bu yazılarda herkes kendi Ramazan’ını, kendi orucunu anlatsa… Teravih namazını hatimli kıldıran hocalarımızla jet imamlarımızı hayırla yâd etsek. İftar davetlerini, Ramazan sohbetlerini kitaplaştırsak…
Karaman, şehrine ve şehrinin değerlerine sahip çıktıkça bundan güzellikler hasıl oluyor. Ramazan ve Karaman başlıklı bir kitap neden yazılmasın? Kitabın adı bile slogan gibi.
Ramazan, birçok şehirde olduğu gibi Karaman’da da pidenin hatıra geldiği dönemdir. Çocukluğumda fırından yeni çıkmış sıcak pideyi almak için sırada beklemek, sonra kucağımda eve getirmekten inanılmaz haz alırdım.
Fırınlar sadece pide ve susam kokmazdı. Bazen etli ekmek, bazen ıspanak, bazen peynirli ekmek kokusu baskın gelirdi. Benim en sevdiğim koku ise tahinli ekmekten geleniydi. Tel tel dökülen tahinli ekmeğin hafif yanıksı kabuk bağlamış yüzünden önce fırının içine, sonra bir yol bulup sokağa kaçan odun kokulu tahin ekmek, tadına bakmadan ağız sulandıran bir lezzetti. Tahin ekmeği sahurda yerdim. Tahini hâlâ çok severim, çifte kavrulmuş tahini tercih ederim.
Karaman’daki fırınların Ramazan kokuları arasında callayı da saymak gerekir. Kara fırının içine girip, lezzet topuna dönüşmeyen bir yiyecek gösteremezsiniz. Fırıncı, odun ateşiyle her yiyeceği lezzetlendiren zanaatkârdır, emekçidir, esnaftır. Karaman Lokantacılar, Fırıncılar ve Pastacılar Odası Başkanı Alaaddin Divleli’yi aradım. Bir süre sohbet ettik. “Ramazan yaklaşıyor. Fırınlar ne durumda? Pide için yeni fiyat belirlendi mi?” diye sordum.
Sayın Divleli, Karaman’da iki yıldır pide fiyatında değişiklik olmadığını belirterek, “300 gram pideyi 2,25’ten sattık. Bu Ramazan için üyelerden talep aldık. Komşu illerle mukayese ettik ve birlik olarak belediyeye talebimizi bildirdik” dedi.
Alaaddin Divleli, bu Ramazan ayı için 300 gram pidenin 2,75, 500 gramlık pidenin 4,50 liradan satılması talebinde bulunduklarını, belediyenin bu fiyatı makul bularak onaylayacağını söyledi.
Tahinli ekmeğin de fırınlarda 7,5-8,5 liradan satıldığını bildiren Divleli, “Tahinli ekmek müşterinin damak tadıyla ilgili. Bazı fırınlar tahini fazla koyar, bazısı az. Bazı fırınlarda tereyağ kullanılıyor. Fiyatlar da değişkenlik gösteriyor” dedi.
Fırıncılar, Lokantacılar ve Pastacılar Oda Başkanı Alaaddin Divleli, geçen yıl yaşadıkları bir soruna da dikkat çekti. Karaman’da fırınlar geçen yıl pandemi tedbirleri nedeniyle saat 18.00’e kadar çalışabilmiş. Sayın Divleli, bu yıl Valilik tarafından fırınlara saat 18.00-20.00 arasında çalışma izni verilmesi talebinde bulunacaklarını belirtti.
Divleli, Karaman’da iftar için etli ekmek, peynirli, ıspanaklı ve diğer pide çeşitleriyle su böreğinin tüketildiğini hatırlatarak, şunları söyledi:
“Karaman’ın geleneğinde iftar öncesi fırından pide yaptırıp götürmek var. Müşteri malzemesini erken getirirse biz her müşteriye uygun bir zaman dilimi veririz. Hiçbir müşteriyi fırına sokmayız. Her müşteri kendisine verilen sürede siparişini alır. Biz bunu başarabiliriz. Valilikten bu konuda izin istiyoruz Geçen yıl saat 18.00’den sonra çalışmamız yasaklandığı için mağduriyetler yaşadık. Bu yıl bir mağduriyet daha yaşarsak, perişan oluruz.”
FIRINLARDA RAMAZAN HAZIRLIĞI
Ramazan hazırlığı yapan yerlerden biri de fırınlarmış. Fırınlar Ramazan öncesi genel boya, badana ve temizlik yaparmış. Susam, tahin ve gerekli malzeme stokları hazırlanırmış. Bazı fırınlar sadece Ramazan’da çalışacak usta ve işçi istihdam edermiş. Baklava ve börek tepsileri en çok Ramazan’da fırına gönderilirmiş.
Mayalı ekmekçilerin de bu sıralar işleri başlarından aşkınmış. Günlük mayalı üretiminin yanı sıra Ramazan nedeniyle erişte kesimi, şepit ekmek yapımı öne çıkarmış.
Sayın Divleli ile sohbetimizde ilginç bilgiler de edindim. Kısaca özetlemek gerekirse;
- Karaman’da 200 gram ekmeğin fiyatı 1,4 lira. Ama fırınlar bakkallara bir liradan veriyor, müşteriye 1.25’ten satıyor.
- Karaman’da 120 somun ekmek üreten fırın var. Bu fırınlar günlük toplam 80 bin adet ekmek üretiyor.
- Karaman’da üç yıldır, nüfus artışına rağmen somun ekmek üretimi aynı. Üç yıldır sabitlenmiş durumda. Sebep, mayalı ekmek tüketimi.
- Karaman’da mayalı ekmek üreten Fırıncılar Odası üyesi sayısı 110’a ulaşmış. Fırın sayısına yaklaşmış.
- Malzemesini kendi götürenler bir yarım için 1,75 lira ödüyor. Bir pide hamurunun yarısı ile bir etliekmek yapılıyor. Yarım ifadesi bu yüzden kullanılıyormuş.
Ramazan ayı şifa ve bereket ayı. Bir başka gün devam edeceğiz inşallah.
Ahmet Tek