Ne zaman ‘boğazlar meselesi’ne ait bir konuya değinsem, eksik bıraktığım bir yanı oluyor. Eksiklik dediğim, yemeğin tuzunun az olması, acıyı fazla kaçırmak gibi. Yoksa tencerenin dibini tutturmuş filan değilim.
Karaman’ın lezzetleri konusunu yazmaya tenezzül eden yok. Ağır abilere (!) bu tür konular hafif geliyor. Onlar ülkeyi kurtarma derdinde. İnşallah başarırlar. Herkeslere akıl vermek, yöneticilere yapacakları işlerin listesini hazırlamak kolay mı? Ağır yazarların bu işlere ayıracak vakitleri yok.
Karaman’da yiyecek ve içecek konuları öksüz. Hangi konu öksüz değil ki. Ben de arada bir uğruyorum, gördüğüm öksüzlere biraz sevgi, şefkat ve güler yüz gösteriyorum. Hepsi bu…
Unuttuğum veya yanlış yazdığımda dikkatli okur hemencecik hop diyor. Yanlış veya eksiğimi belirtip uyarmaktan geri kalmıyor.
Beni ilk uyaran, yüzüme ilk tokatı atan kişi, her seferinde Mustafa Koçak olur. Mustafa Koçak, Karaman Larousse’dur. Ayaklı ansiklopedidir. Şehrin hafızası ve görsel arşividir. Karaman’ın son 60-70 yılına ait bilgileri adeta koyun cebinde taşır. Onun söylediklerine boynum kıldan incedir.
Mustafa Koçak’la yazlık komşusuyuz. Ben Tekirdağ’dayım, o Kırklareli’nde. Mayalı ekmekle ilgili yazımı okumuş. Telefonla aradı, “Mayalıyı yazmışsın. Çok iyi etmişsin. Ama çimen sürüp ikiye katlayıp yenileceğini yazmamışsın. Katladığın ekmeğin arasından çıkan çimenin parmakla sıyrılacağını da anlatmamışsın. Çimen ekmek olmayınca yazı eksik kalmış” diye çıkıştı.
Teşekkür ettim ve özür diledim. Mayalıyı ısıtıp arasına çimen sürmeyi severim. Yazmayı unutmuşum. Halbuki Karaman’dan dönüşte Helvacı Muzaffer’in mahdumlarının asırlık dükkanına uğrar, nevaleyi düzerim, minik çimen paketlerinden de iki, üç tane alırım. Demek ki unutuluyormuş. Çok sevdiğim mayalıdan yapılan tostu da sonradan hatırladığım gibi…
Mustafa Koçak, mayalı ekmeğin üstüne tereyağ sürüp bal koyulduğunu, bunun da tadına doyulmadığını söyledi. Kalın bir tabaka tereyağı sürülmüş mayalıya bayılırım. Ama tereyağın üstüne bal döküp yediğimi hatırlamıyorum. Balı katıksız yemeyi tercih ederim.
Karaman lezzetlerine ve coğrafi işaretli ürünlerine ilişkin öyle çok yazı yazmışım ki, bunların çoğunu arşive girince gördüm.
Şebit pilavını unuttuğumu belirten okurlar oldu. Unutmuş değilim. “Karaman’ın Lezzetleri Coğrafi İşaret Bekliyor” başlığı ile Karamandan.com’da 9 Mayıs 2003 tarihinde bir yazım yayımlanmış. Bu yazıda,
Karaman’ın Türk Patent Kurumu’ndan coğrafi işaret tescili beklediği ürünlerden birinin Karaman Şebit Pilavı olduğunu belirtmişim. O cümleyi tekrar vermek istiyorum:
“Karaman Şebit Pilavı: 2 Mayıs 2023 tarih ve 148 Sayılı Resmi Coğrafi İşaret ve Geleneksel Ürün Adı Bülteni’nde yayımlandı.”
Ermenek Batırması için coğrafi işaret başvurusu ise 1 Ağustos 2023 tarih ve 154 Sayılı Resmi Coğrafi İşaret ve Geleneksel Ürün Adı Bülteni ‘nde yayımlanmış. Bunun da müjdesini vermiştim. Ermenek Batırması, Karamandan.com’un ‘Toroslar’dan Sorumlu’ yazarı Mükremin Kızılca Hocamın uzmanlık alanıdır. Batırık kelimesine alerjisi olan Mükremin Hoca, batırmayı Taşeli yöresinin muhteşem bir soğuk ziyafeti olarak tarif ediyor. Bana kısmet olmadı. Üstelik kötü anılarım var.
Karaman, Türk Patent ve Marka Kurumu 2022 yılı başvuru verilerine göre, 23 coğrafi işaret başvurusu ile Türkiye genelinde birinci sırada yer almıştı.
Karaman’ı 19 başvuruyla Hakkari, 18 başvuruyla Konya, 16 başvuruyla Malatya, 15’er başvuruyla Balıkesir ve Bursa takip etmişti. Karaman’ın coğrafi işaret için başvurduğu ürünler birer birer tescilleniyor. Emeği geçenlerden Allah razı olsun. Mardin Valisi Tuncay Akkoyun’un, Karaman’da görev yaptığı dönemde coğrafi işaret konusuna özel önem verdiğini unutmamak gerekir.
Kıyaslama yapabilmeniz için aşağıdaki rakamları veriyorum:
Konya coğrafi işaretli ürün sayısı: 70
Ankara coğrafi işaretli ürün sayısı: 39
Mersin coğrafi işaretli ürün sayısı: 21
Kayseri coğrafi işaretli ürün sayısı: 28
Gaziantep coğrafi işaretli ürün sayısı: 102