Mayalı ekmek, önümüzdeki günlerde Karaman Mayalısı olarak tescillenecek ve coğrafi işaretli ürünler arasında yer alacak.
“Birçok yerde bazlama olarak bilinen sac ekmeğinin adı, Karaman’da mayalıdır. Arasına bir şeyler konulmuş ve rulo gibi bükülmüş mayalıya da sıkma denir.
Fazla kaçıranı, aşırı yiyeni sıkar. Ama asıl sıktığı şey arasına konulan malzemedir. Sıkma, adını arasındaki gıda maddesinden alır. Peynir konulmuşsa, o artık peynir sıkmasıdır.”
Yukarıdaki cümleleri eski bir yazımdan kısaltarak kullandım. Çünkü mayalı ekmeğin adı bundan böyle Karaman Mayalısı olacak ve bu isim tescillenerek coğrafi işaretle güvence altına alınacak.
Karaman Valiliği, Yollarbaşı Köyü’ne özgü olan İlisıra Dolması’nın tescil edilerek Türk Patent Kurumunun 01.09. 2023 tarih ve 156 sayılı Resmi Coğrafi İşaret ve Geleneksel Ürün Adı Bülteni’nde yayımlandığını duyurdu. Karaman’ın coğrafi işaret tescil belgesi alan ürünlerinin haberini ilk duyuran kişi olma fırsatını ne yazık k kaçırdım. Karaman Valiliğinde bu işten sorumlu kişi bu kez benden hızlı çıktı.
İnşallah bundan sonraki duyuruları da bu kadar hızlı yaparlar. Çünkü daha önce coğrafi işaret tescili almaya hak kazanan ürünler birkaç hafta gecikmeli açıklanıyordu.
İlisıra Dolması’nın tescillenmesi hepimizi sevindirdi. Ama en çok sevinenler elbette Yollarbaşılılar oldu. Eminim, Yollarbaşılı olanların mutfağında bu yıl en çok pişirilecek yemek İlisıra Dolması olacaktır.
İlisıra Dolması’nın adını çok önce duymuş, bir yazımda tadına bakmadığımı belirtmiştim. Yemek konusunda eline su dökebilecek çok az kişinin çıkacağı becerikli bir dostum, İlisıra Dolması ikram edeceğini söylemişti. Ama ne dostumla görüşebildim, ne İlisıra Dolması’nın tadına bakabildim.
Karaman’ın en büyük eksiği yerel yemeklerin yapıldığı bir lokanta olmamasıydı. İnşallah yakında olacak. Üstelik öyle bir mutfak hizmete girecek ki, hem aşçılık eğitimi verilecek hem yöresel yemekler yapılıp satışa sunulacak.
İlisıra Dolması’nda geride kaldım ama resmî coğrafi işaret ve geleneksel ürün çeşidi 10’a yükselen Karaman’ın 11. tescilli ürününün müjdesini yine ben vereyim. 11. ürünümüz “Karaman Mayalısı” olacak.
Türkiye’de birçok bölgede bazlama olarak adlandırılan ekmeğe benzetilen mayalı, Karaman’a özgü bir ürün olarak biliniyor. Karaman İl Tarım ve Orman Müdürlüğünün, Karaman Mayalısı adıyla yaptığı başvuru, Türk Patent Kurumunun 01.09. 2023 tarih ve 156 sayılı Resmi Coğrafi İşaret ve Geleneksel Ürün Adı Bülteni’nde yayımlandı.
Aynı bültende Karaman Mayalısı ile birlikte Çukurca Tahini, Çerkeş Sırma Baklavası ve Ankara Sof Kumaşı da yayımlandı.
Karaman Mayalısı, aynı zamanda bir iş kapısı. Şehrin ekonomisine katkı sağlıyor. Karaman Mayalısı yapılan iş yeri sayısı 100’ün üzerinde. Bu iş yerlerinde çalışanların büyük bölümü ise kadın. 800-900 kişinin çalıştığı biliniyor. Yıllık mayalı üretimine ait bir veri bulamadım.
Karaman’da yakın tarihlere kadar birçok evin bahçesinde veya aşenesinde Karaman Mayalısı’nın pişirildiği ocak veya tandır vardı. Bugün fırınların ürettiği ekmek çeşidi, bir zamanlar “Çarşı Ekmeği” diye adlandırılırdı.
Karaman Mayalısı yemek için binbir gerekçe sayılabilir. Karaman Mayalısı nedir diyenlere de şu listeden yararlanmalarını öneririm:
1- Karaman Mayalısı yemek kültürünün en önemli ürünü.
2- Mutfağın can kurtaranı.
3- Fast foodun atası.
4- Hazır ve pratik yemek.
5- Öğün savdırır.
6- Birçok kişi için sabah kahvaltılarının vazgeçilmezi.
7- Sacdan yeni indiğinde de, sonradan ısıtıldığında da arasına peynir, kıyma ve ciğer konulup sıkma olarak tüketilir.
8- Üzerine tereyağ sürülüp, kenarından parça koparılıp eriyen yağa bandırılarak yenir.
9- Dayanıklıdır, geç bayatlar.
10- Soğutucuda muhafazası mümkündür.
11- Tavada, közde, mangalda, sobada ısıtılarak çıtır hale getirilirse kokusu ve lezzeti artar. Çifte kavrulmuş ürünlere benzer.
12- Bir numaralı kankası tulum ve küflü peynirdir.
13- Belli bir yaşın üzerindeki Karamanlılar için mayalı, çimensiz gitmez. Bir üst versiyonu, pastırmayla fırında bir süre gerdeğe girmesidir. Lezzet bombasıdır.
14- Karaman pizzasıdır.
15- Çocukluğun damak tadıdır.
16- Karaman ziyaretinden dönülürken alınacak ilk sipariştir.
17- İsraf edilmez.
18- Paparasına doyum olmaz.
19- Sıcak mayalı ve içinde eriyip dağılan tahin helvası.
20- Etlik ve kavurma zamanı ekmek salması.
Coğrafi işaret belgesi alan ürünlerimiz şöyle:
1- Divle Obruk Peyniri,
2- Ekşikara Üzümü,
3- Taşkale Halısı,
4- Ermenek Helvası,
5- Başyayla Karın Kaymağı,
6- Kâzımkarabekir Kabak Çekirdeği,
7- Sarıveliler Yöresel Giysileri,
8- Karaman Guymak Tatlısı,
9- Karaman Kırma Böreği,
10-İlisıra Dolması.