“Türk Dilinin Başkenti” olmakla övünmek mi, gerçekler karşısında susmak mı? Bu acayip ikilemi yaşayan Karaman’a her gittiğimde İsmet Paşa ve İstasyon caddelerinde yürürken başımı kaldırıp iş yeri tabelalarına bakmak içimden gelmez.
İş yeri isimlerinin yarısından çoğu Türkçe değil. “Türk Dilinin Başkentiyiz” sloganı eşliğinde Türk Dil Bayramı ve Yunus Emre’yi Anma Etkinlikleri’nin 748’ncisi için Karaman Valiliği Kültür ve Turizm Müdürlüğü harıl harıl çalışıyor. Bir yanda Türkçe sevdalısı bir avuç insan, bir yanda yabancı isim meraklıları.
Karaman’a gitmişken “Taşkale’yi görmeden dönmek olmaz” dedik. Muhtar Mehmet Günay’ın daveti üzerine yola çıktık. Manazan Mağaraları önünde mola verdik. Közde demini almış tavşan kanı çayı içtik. Her şey yerli, üstelik güzel. Tabiatın kucağında, tarihi bir mirasın önündeyiz. Karşımda bir tabela: Manazan Market Cafe. Yanda “Menü”lü bir başka tabela.
“Yok artk” diyorum. Bu ucube tabelalar burada da mı karşıma çıkacaktı? Hadi şehir merkezindekiler yabancı isim aşığı. Size ne oluyor? “Manazan Bakkalı” deseniz daha sevimli olmaz mı?
Necip Fazıl, adını hatırlayamadığım bir eserinde, Anadolu’da sıkça gördüğü bir kelimeye takılmış. “20-25 yataklı han benzeri otellere palas adı vermişler” diye yıllar önce yazmış. Palas, Türkçedeki saray kelimesinin Batılı dillerdeki karşılığıdır. Genellikle lüks ve gösterişli büyük yapıları (oteller vs.) tanımlamakta kullanılır.
“Çocuk isimleri bile uydurukça olurken, iş yeri tabelalarına takılmamak lazım” diyebilirsiniz. Siz, takılmadan geçebiliyor musunuz?
Benim önerim, Vakıflar, belediye, il özel idaresi başta olmak üzere kamuya ait iş yerleri kiraya verilirken, sözleşmeye, “Bu iş yerinde Türkçe isim kullanılacaktır. Yabancı isim, kira sözleşmesini tek taraflı fesih nedenidir” maddesi eklenmesidir.
Faydası mı olur? Devede kulak örneği. Hiç olmazsa tabelalarda birkaç Türkçe isim görme imkanı doğar. Türkçe Sözlük’te yer alan kelimeler kullanılsa ne zararı var? Türkçe Sözlük’te “Cafe” yok, “Kafe” kelimesi var. Market ve menü kelimeleri ise çoktan bizim oldu. Sıkma, börek, dondurma kelimelerinin İngilizce veya İtalyancasını yakında Karaman’daki tabelalarda görürsem şaşırmayacağım.