“Hayal içinde akıp geçti ömrü derbederim
Bakıp bakıp da o maziye şimdi ah ederim
Ne bir emel ne ümit var hayat bu muydu derim
Bakıp bakıp da o maziye şimdi ah ederim.”
Muhsin Bey, bestesi Rakım Erkutlu, güftesi Nâhit Hilmi Özeren’e ait nihâvend şarkıyı, Safiye Ayla’nın sesinden çiçeklerine dinletir. Elinde bakırdan zarif bir suluk vardır, ucundan incecik su akar.
Muhsin, sevda, su, çiçek ve şarkı… Beş güzel kelime bir karede. Muhsin iyilik eden, iyi ve güzel işler yapan, iyilikte bulunan, lutuf ve ihsan eden demektir. Sevdayı tarife gücüm yetmez. Kelime anlamı, kuvvetli sevgi, aşk, muhabbet, aşırı istek, tutku, arzu, hevestir.
Ya, işte böyle. Sinemanın dili müthiştir. Anlayana ne çok şey söyler. Film işte, n’olacak deyip geçmek olmaz. Filmde her eşyanın, her sözün, her sesin, her hareketin, jest ve mimiğin anlamı vardır. Muhsin Bey filminin adı bile içeriğini anlatıyor.
Muhsin Bey “Nasılsınız bakalım? Suyu görünce kendinize geldiniz değil mi?” diye sorar. “Bi daha müziğinize zamanında başlarız” diye devam eder.
Muhsin Bey, çiçekleriyle konuşan adamdır. Kanadı kırıktır, yüreği yanıktır. En son su verdiği çiçeğe aşıktır. “Ya siz? Siz nasılsınız Sevda hanım?” der. Sevda hanım, çiçeğine verdiği isimdir. Safiye Ayla’yı da Sevda hanım için çalmıştır. Sevda hanıma özel bir ilgi duymaktadır.
Türk sinema tarihinin en başarılı filmlerinden biri Muhsin Bey’dir. Yavuz Turgul’un 1987’de yazıp yönettiği filmde iki usta oyuncu Şener Şen (Muhsin Bey) ve Uğur Yücel (Ali Nazik) unutulmaz ikili olarak 34 yıldır hatırdadır.
Muhsin Bey filmini bu sahneyle hatırlarım. Çiçekler Muhsin Bey’i, Muhsin Bey çiçekleri çağrıştırır. Kitaplığımda elime bir kitap geçti. Ne zaman, kimden aldım hatırlayamadım. Galiba kapağını bile açmamışım. Oysa gözden kaçacak gibi değil, 357 sayfalık, kaliteli bir kâğıda basılmış, parıl parıl kapaklı bir kitap.
Kitabın adı “Karaman’ın Endemik Bitkileri.” Prof. Dr. Kuddisi Ertuğrul ve Prof. Dr. Osman Tugay hazırlamış. Üç yıllık çalışmanın ürünü. İki yıl önce yayımlanmış. Öyle çok emek verilmiş ki, kitabı elimden bırakamadım.
Nisan, yurdun dört bir yanının rengarenk çiçeklerle bezendiği aydır. Kovit-19 nedeniyle dağa, bayıra gidemeyenlerdenim. Kırların güzelliğine, çiçeklerin kokusuna hasret kaldım. Bu kitap can simidi gibi imdadıma yetişti. Her bir sayfasında adeta Karaman’ın bir köşesine seyahat ettim.
Baba dostu bir ailenin evladı, uzun yıllardır görmediğim Prof. Dr. Kuddisi Ertuğrul’dan emanet alarak, gittiğim yerleri paylaşmak istiyorum.
“Karaman Ovası’nda ormanın son sığınağı olan Karadağ’ın zirvelerini, Davda Dağı, Çakırdağ ve Hacıbaba Dağı’nı, Beyreli köyünün Kırkpınar ve Göğeri yaylalarını, Küçükkoraş, Kayaönü çevrelerini, Üçtepeler’i, Avdan Dağı’nı, Sertavul Geçidi’ni, Akdeniz bitki coğrafyasına sahip Bucakkışla ve çevresini, Ermenek çevresindeki kalker kayalıkları ve derin vadileri, Sarıveliler ve Göktepe yaylalarını, Hamitseydi Boğazı’nı, Dumlugöze ve Daran çevresini gezdim.”
Karaman çiçek cennetiymiş. Çocukluğumda Karaman’ın çevresinde, köyüm Kılbasan’da yüzlerce çeşit çiçek vardı. Boyum kadar çiçeklerin arasında çok dolandım. Tarım ilaçları ve toprak kullanımındaki değişiklikler nedeniyle bitki türlerinin her yıl azaldığını görür, için için üzülürdüm.
Meğer öyle değilmiş. Karaman il genelinde 2 bin 145 bitki türü yayılış göstermekteymiş. Bu bitkilerin 545’i endemikmiş. Endemizm (yerlilik, sadece bulunduğu yere özgü) oranı yüzde 25,4’müş.
Yüzölçümü küçük olmasına rağmen Karaman; Adana, Ankara, Bursa, Erzurum, Sivas, Uşak ve Van gibi illerden daha fazla endemik türe sahipmiş. Yeşil sıfatıyla bilinen Bursa’da 165, bakir alanlara sahip Van’da 314, farklı bir iklim kuşağında yer alan Erzurum’da 341 endemik tür varmış.
Sayın Ertuğrul ve Sayın Tugay’ın kitabını inceleyince “Karaman cennetmiş” demenin bir sakıncası olmadığına karar verdim.
Kitapta 510 adet çiçek fotoğrafı kullanılmış. Ayrıca bazı bölgelerden çok güzel karelere yer verilmiş. Kitapta çiçek fotoğraflarına bakarken saatler geçmiş, farkında olmamışım.
Alanda çalışmak, bir disiplin içinde hareket etmek, mevsim koşulları, fotoğraf çekimi için uygun ortam olup olmaması gibi zorlu etkenler göz önüne alınınca üç yıl emek vererek, “Karaman’ın Endemik Bitkileri” kitabını bilim dünyasına ve benim gibi meraklılara kazandıran Prof. Dr. Kuddisi Ertuğrul ve Prof. Dr. Osman Tugay’a teşekkür etmek boynumun borcudur. Bir teşekkür de Mustafa Alkan beye. (Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü Karaman Şube Müdürü) Bir başka yazımda teşekkür nedenimi belirteceğim.
Kapanma günlerinde şifa buldum. Karaman’ın Endemik Bitkileri kitabı masamdan uzun süre inmeyecek gibi. Çiçekler dünyamızın en güzel nimetlerinden. Her bitki türü bir ümmet olmalı. Kur’an-ı Kerim’de Şuara Suresi’nin 7. ayeti şöyledir:
“Yeryüzüne bir bakmazlar mı! Orada her güzel çiftten nice bitkiler yetiştirdik. “
Üstelik Rahman Sûresi’nin 6. ayetine göre, “Bitkiler ve ağaçlar secde ederler.”
Bir başka yazıda sizleri Karaman’ın özel çiçekleri arasında yolculuğa çıkarmak isterim. Kitapta öyle güzel çiçek isimleri var ki, okurken bile kır gezintisine çıkmış hissi veriyor. 357 sayfalık hacimli bir kitap. Nerden bulabiliriz diye sorarsanız maalesef cevabım yok. Çünkü kitap ücretsiz dağıtılmış.
Kitaplar beni hep şaşırtır, hayretimi artırır. Madem ki evdeyiz, gelsin kitaplar. Üstat Cemil Meriç, “İnsanlar kötüydü, kitaplara sığındım” demiş. Öyle yapmış, o hep kitaplara sığınmış. Ben iyi insanlar olduğuna da inanıyorum. Ama kovit-19 var, bu günlerde kitaplara sığınmak en iyisi.
Bu yazıdan sonra Rahman Sûresi’ni dinleyip mealini de okursanız, bu dünyada bizlere sunulan ikramları yalanlamaya hakkımız olmadığını anlar, yaratılmış her şeye başka gözle bakarız.