Seçme hakkınız olsaydı ya da sizden bir yer adı söylemeniz istenseydi, ‘Dünya Mirası Listesi’ne Karaman’dan neyi, nereyi, hangi eseri seçerdiniz?
UNESCO, Dünya Mirası Listesi ile insanlığın ortak mirasına ait önemli örneklerine yer vererek; tarihin, mimarinin zenginliğine, doğanın çeşitliliğine sahip çıkan Birleşmiş Milletler’e bağlı bir sosyal örgüt.
Dünya Mirası Listesi hatır gönül ilişkisiyle , torpille, kayırmayla belirlenen bir envanter değil. Sosyal medyada like alma amacıyla hazırlanmış ne idiği belirsiz listelerle karıştırmayın. Bir menfaat temini için ya da para karşılığı dağıtılan ödüllere de benzemez. 10 kriteri var ve aday gösterilen alanlar “üstün evrensel değere” sahip olmak zorunda. Serengeti Milli Parkı, Çin Seddi, Pekin Yasak Şehir, İngiltere Blenheim Sarayı, Paris Seine Nehri Kıyıları, Floransa Katedrali, Pisa Kulesi bunlardan birkaçı.
UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde, 2024 yılı sonu itibarıyla, 72 ülkeden bin 223 varlık bulunmakta. Dünya Mirası Alanı’nın 952’si kültürel, 231’i doğal, 40’ı karma (kültürel/doğal) özellikte. Dünyadan 72 ülkeden bin 223 varlık. Böylesine ciddi, böylesine önemli bir liste.
UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde Türkiye’den 21 varlık yer alıyor. Daha önce başvurusu yapılmış bazı varlıklar ise Dünya Mirası Listesi’ne alınmak için onay bekliyor. Türkiye’nin Dünya Mirası Listesi’ndeki varlıkları ve yer aldığı iller şöyle:
1- Gordion (Ankara)
2- Anadolu’nun Ortaçağ Dönemi Ahşap Hipostil Camiileri (Konya-Beyşehir Eşrefoğlu Camii, Kastamonu-Mahmut Bey Camii, Eskişehir-Sivrihisar Camii, Afyon-Ulu Camii, Ankara-Arslanhane Camii)
3- Arslantepe Höyüğü (Malatya)
4- Göbeklitepe (Şanlıurfa)
5- Aphrodisias (Aydın)
6- Ani Arkeolojik Alanı (Kars)
7- Efes (İzmir)
8- Diyarbakır Kalesi ve Hevsel Bahçeleri Kültürel Peyzajı (Diyarbakır)
9- Bergama Çok Katmanlı Kültürel Peyzaj Alanı (İzmir)
10-Bursa ve Cumalıkızık: Osmanlı İmparatorluğunun Doğuşu (Bursa)
11-Çatalhöyük Neolitik Alanı (Konya)
12-Edirne Selimiye Camii ve Külliyesi (Edirne)
13-Troia Antik Kenti (Çanakkale)
14-Safranbolu Şehri (Karabük)
15-Xanthos-Letoon (Antalya-Muğla)
16-Hieropolis-Pamukkale (Denizli)
17-Nemrut Dağı (Adıyaman)
18-Hattuşa: Hitit Başkenti (Çorum)
19-Göreme Millî Parkı ve Kapadokya (Nevşehir)
20-İstanbul’un Tarihi Alanları (İstanbul)
21-Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası (Sivas)
Dünya Mirası Listesi’ne alınan ilk eserimiz, 1985’te, Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası oldu. 40 yılda 21 varlık. Listenin ilk sırasında 60 varlıkla İtalya, ikinci sırada 59 varlıkla Çin, üçüncü sırada 54 varlıkla Almanya var. Türkiye 15. sırada.
UNESCO Dünya Miras Merkezi’ne iletilen Geçici Listemizde ise 79 adet varlık bulunmakta. Bunların 4’ü kültürel/doğal, 3’ü doğal, 72’si kültürel varlık.
Karaman’da bir ekibin, UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne bir varlığımızın girmesi için bir süredir harıl harıl çalıştığını biliyor musunuz? Duymayanlara bu yılın ilk müjdesi olsun. Uzmanlar yoğun bir uğraş içinde. Çalışma henüz sonuçlanmadı. Dosya tamamlanınca detaylarını paylaşacağım.
Burası Karaman’da herkesin gördüğü ancak yeterince tanımadığı kültürel/doğal varlık.
Bu varlık ne olabilir? Siz seçici kurulda yer alsaydınız Karaman’da hangi kültürel/doğal varlığı Dünya Mirası Listesi için aday gösterirdiniz? Gerekçeniz ne olurdu?
Karaman’dan Dünya Mirası Listesi’ne önerilecek olan varlığın adını ve yerini biliyorum. Çalışma henüz sonuçlanmadığı için, konunun uzmanlarından önce, sır gibi saklanan bu varlığın adını yazamıyorum. Çalışmaya ilişkin bilgiyi aktaran kaynak, varlığın yerini ve adını gazetecilik deyimiyle “off the record” (yayınlanmamak koşuluyla) söyledi.
Karaman’ın değerlerinden, kültüründen ve birikimli insan kaynağından habersiz, moral bozmaktan başka amacı olmayan bir azınlığın sizler de farkındasınızdır. Her konuyu hafife alarak sulandırmaya çalışan bu azınlığın, sadece Karaman’da yaşadığını düşünmeyin. Her yerdeler. Keşke kendi çöplüklerinden başka yerde ötmeseler. Şimdi bunlardan birileri yine kafasını çıkaracak, “Karaman’da böyle yer mi varmış” diye çirkinlik sergileyecek.
Bizim kuşağımıza nasip olmasa da çocuklarımız veya torunlarımız Karaman’dan bir varlığın Dünya Mirası Listesi’nde yer aldığını görecek. Gurur duyacaklar. Bu işe emek verenleri, alın teri dökenleri, çaba harcayanları minnetle anacaklar, hayırla yad edecekler. Ekilen tohumlar biz göremesek de bir gün yeşerecek.
Derdi olana, yaşadığı coğrafyaya, insanına, kültürüne, taşına toprağına, kuşuna böceğine sevdalı insanlara selam olsun.
İsfahan’da 1320’de doğan, Ankara’nın Çamlıdere ilçesinde yaşayan ve kabri bu ilçede olan İslâm âlimlerinden Şeyh Ali Semerkandi’nin türbesinin girişinde de yer alan bir güzel sözünü hatırlatmak isterim:
Niyet hayır, akıbet hayır.
Şeyh Ali Semerkandi’nin Çamlıdere’ye yerleşmesiyle ilgili ilginç bir menkıbe (olağanüstü olaylarla ilgili anlatı) var. Okumak isteyenler için ilişikte fotoğrafını sunuyorum.
Karaman’ın bir varlığının Dünya Mirası Listesi’ne girmesi için uğraşanların niyeti menfaat sağlamak olamaz. Boşa kürek çekiyor da değiller. Şehir sevdası, şehrin dünyaya tanıtılmasını sağlamaya yönelik bir çalışma. Elbette hayırlı bir iş. Akıbeti de hayırlı olacaktır inşallah.
Günün Sözü: “İnsan emeği kadar değerlidir.” (Mark Twain)