Son yazımda, cahilin özgüveni yüksektir demiş ve cehaletinin farkında olmamak kişiye ‘Ben neymişim abi’ dedirttiğine vurgu yapmıştım.
Cornell Üniversitesi akademisyenleri bizim ‘Cahil Cesareti’ diye adlandırabileceğimiz araştırmalarını bazı deneylerle devam ettirerek bir makale yayınlarlar.
Makaleye kaynak oluşturan deneylerden birini Cornell Üniversitesi öğrencileri ile yaparlar.
Öğrenciler, deney amacıyla sınava alınır. Test yöntemiyle 100 soru sorulur. Sınavdan çıkan öğrencilere, ‘’Sınavınız nasıl geçti?’’ sorusu sorulur.
Ayrıntıya girmeden, kısaca ortaya çıkan sonuç şöyledir:
Soruların yüzde 10’unu ve daha aşağısına doğru yanıt veren öğrenciler, testin yüzde 60’ına doğru yanıt verdiğini belirtir. Bu gruptan bir bölüm öğrencinin özgüveni daha yüksektir; ‘’günümde olsaydım, 70 soruya doğru yanıt verebilirdim.’’
Soruların yüzde 90’ını ve daha fazlasını doğru yanıtlayan öğrencilerin yanıtı, ortalama 70 sorudur. Bu grup oldukça mütevazıdır.
İki bilim insanın bu araştırmaları ‘Dunning – Kruger Etkisi’ adıyla büyük kabul görür.
Daha sonra yapılan, bir bölümü bu teoriyi çürütmeye yönelik, araştırmalar da ‘Dunning – Kruger Etkisi’ni adeta teyit eder.
İkili, ‘Beceriksiz ve Farkında Değil: Bir Kişinin Kendisinin Cehaletiyle İlgili Bilgisizliğinin, Kendisini Abartılı Değerlendirmesine Nasıl Neden Olduğu’ başlıklı çalışmalarıyla Harvard Üniversitesi’nin (&*) her yıl ekim ayında, 10 branşta verilen ödülünü, 2000 yılı ‘Psikoloji ‘ alanında kazanır.
‘Cahil Cesareti’ veya ‘Cahilliğin İnanılmaz Hafifliği’ başlıklarıyla kısaltılabilecek bu araştırmada, şu bulgulara yer verilir:
Niteliksiz insanlar, ne ölçüde niteliksiz olduklarını fark edemezler.
Niteliksiz insanlar, niteliklerini abartma eğilimindedirler.
Niteliksiz insanlar, nitelikli insanların niteliklerini görüp anlamaktan da acizdirler.
Niteliksiz insanlar, nitelikleri ve eğitimleri arttırıldıkça niteliksizliklerinin farkına varmaya başlarlar.
Niteliksiz kişilerin bazı özellikleri sadeleştirdiğim kadarıyla şöyledir:
Her şeyi en iyi kendileri bilir.
Bilgiyi ve eğitimi aşağılama eğilimindedirler.
Her şeyi kendileri çözmeye çalışırlar.
Gürültücü ve yaygaracıdırlar.
Üstlerine yalakalık, kendi altlarına eziyet yaparlar.
Düşünce ve eylemlerini kesin doğru kabul ederler.
Suç üstlenmezler, hatalarını inkar ederler.
İnkar eğilimleri yüksek, algıları düşüktür.
Prof. Dr. Bayraktar Bayraklı’dan dinlemiştim:
‘’Binlerce öğrenci yetiştirdim, ders verdim, konferanslarda konuştum. 60 yıldır okuyorum, ilim tahsil ediyorum.Onlarca kitap yazdım. Herkese hakkımı helal ediyorum. Bir grup var ki onlara hakkımı helal etmediğim gibi, ahrette ilk bunların yakasına yapışacağım. Bunlar, besmelenin bile anlamını bilmeyen, ‘Bayraktar hoca mı? Boş ver onu’ diyen, cahil takımıdır. 60 yıllık emeğimi aşağılayan ve böyle konuşmaktan utanmayan kişilere hakkımı asla helal etmiyorum.’’
Cahil, hakkı bilmeyen, haktan uzak olan, emek verenin alın terinden ve beyin gücünden habersiz, teşekkür etmeyi düşüklük zanneden ‘kof’ insandır.
(&*) Harvard Üniversitesi: ABD’nin Boston kentinde 1636 yılında kurulmuştur. ABD’nin ilk, dünyanın önde gelen özel üniversitesidir. ABD başkanlarının çoğu ve Bill Gates bu okuldan mezun olmuştur. Bir dönem Devlet Bakanlığı da yapan Tayyibe Gülek, Harvard Üniversitesi Ekonomi Bölümü’nden şeref listesinde yer alarak mezun olmuştur.
NOTLAR:
Niteliksiz: Üstün yanı, özelliği bulunmayan, değersiz, basit ve kalitesiz.
Cahil: Eğitim ve öğrenim görmemiş kimse. Bilmeyen, bilgisiz, tecrübesiz.
Cehalet: Cahilin içinde bulunduğu hal. Kofluk.
İlim ilim bilmektir
İlim kendin bilmektir.
(Yunus Emre)
Cahil kişinin yanında kitap gibi sessiz ol.
(Mevlana Celaleddin-i Rumi)
Asla bir aptalla tartışmayın. Sizi kendi seviyesine çeker ve tecrübesiyle sizi yener.
(Mark Twain)
Ahmet Te